Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд надад Монгол Улсын Ерөнхий сайдад ганцхан слайд танилцуулах боломж олдсон. Слайд ганцхан зүйлийг харуулсан: бид хэр их хоцорсон байгааг.
Казахстаны Astana Hub — стартапуудад нийт татварын дарамт 0%. Узбекистаны IT Park — 7.5%. Монгол — 59%.
Энэ тоонд аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, НӨАТ, нийгмийн даатгалын шимтгэл (НДШ), гаалийн татвар, хувь хүний орлогын албан татвар багтана. Тавин есөн хувь. Залуу үүсгэн байгуулагч ганц ч төлбөр төлөх хэрэглэгчтэй болоогүй байхад олсон, татсан төгрөг бүрийнх нь талаас илүү нь аль хэдийн эзэнтэй болчихсон байдаг.
Би юу хэлсэн
Би юу хүсэж байснаа тодорхой хэлье. Би гомдоллох гэж очоогүй. Тэтгэлэг ч, төрийн мөнгө ч гуйгаагүй. Миний төлөөлж ярьж буй үүсгэн байгуулагчид хэн нэгний өглөг хүлээж суугаа хүмүүс биш — тэд аль хэдийн ажиллаж, татвараа төлж, төр хувиа авсны дараа үлдсэн бүхнээрээ бүтээн байгуулж байгаа.
Хүсэлт энгийн: эхний шатны стартапуудад амьсгалах зай өг. Өөрсдийгөө батлаж амжаагүй компаниудаас татвар авахаа боль. Тодорхой хугацаанд — хэдэн жил — татварын тогтолцооны бүх ачааг үүрүүлэлгүйгээр бүтээн байгуулах боломж олго. Дараа нь тэд өсөхөд, бодит орлого олоход, тэлэхэд — хувиа ав. Зах зээлд хүрэхээсээ өмнө заавал төлөх зардлын дор нурсан стартапаас илүү цэцэглэн хөгжиж буй компаниас төр хамаагүй их орлого олно.
Танхимыг нам гүм болгосон жишээ
2017 онд Казахстан Astana Hub-аар дамжуулан стартапуудыг нухацтай дэмжиж эхэлсэн. Тэр дэмжлэгийн нэг үр дүн: 30 инженер нийлж нэг стартап үүсгэн байгуулсан. Өнөөдөр тэр компанийн зах зээлийн үнэлгээ Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй хамгийн том компанитай тэнцэж байна.
Гучин хүн. Тэгээс эхэлсэн. Зөв бодлогын орчинд найман жил. Ийм зүйл боломжтой гэсэн үг.
Бидэнд ч яг ийм түүхий эд бий. Монголд зүгээр ажил олохоор бус, компани байгуулахыг хүсдэг тэмүүлэлтэй, авьяаслаг залуус бий. Виртуал бүсийн эрх зүйн орчин цаасан дээр аль хэдийн бий. Боломж онол төдий биш. Дутуу байгаа зүйл бол хуульд аль хэдийн бичигдсэнийг хэрэгжүүлэх хүсэл зориг.
Ерөнхий сайд юу хэлсэн
Тэр сонссон. Тэр виртуал бүсийн санаачилгыг хурдасгаж, залуу үүсгэн байгуулагчдыг дэмжинэ гэж амласан. Энэ бол түүний өөрийнх нь үг.
Би өмнө нь ч амлалт сонсож байсан. Энэ улсын үүсгэн байгуулагч бүр сонсож байсан. Одоо чухал нь тэр үгс бодит зохицуулалт болж хувирах уу — эхний шатны компаниудад зориулсан тодорхой, хэрэгжих боломжтой татварын хөнгөлөлт болох уу — эсвэл хаа нэгтээ тайзан дээр алга ташуулаад мартагдах уу гэдэг.
Би ажигласаар байх болно. Мөн слайдтайгаа гарч ирсээр байх болно.