Бид IT Park Uzbekistan-ы резидент боллоо. Энэ яагаад Монголд яллах дүгнэлт вэ.

Бид IT Park Uzbekistan-ы (Узбекистаны IT Park) резидент болж чадлаа. Амаргүй байсан — гэхдээ зорьсондоо хүрлээ.

Резидентийн хувьд OnePlaceHR Technologies паркаар дамжуулан олсон орлогодоо 2040 он хүртэл тэг татвар төлнө. Бууруулсан хувь хэмжээ биш. Тэг. Үүн дээр нэмээд парк олон улсад тэлж буй компаниудыг идэвхтэй дэмждэг — гадаад томилолтын зардал, түншүүдээ Узбекистанд урих, дэлхийн хэмжээний хурал чуулганд оролцох зардлыг нь хариуцдаг.

Монгол ч үүнийг ухаарсан байгаасай.

IT Park яг юу хийдэг вэ

Узбекистан ихэнх засгийн газрын ойлгоогүй нэг зүйлийг ойлгосон: мэдэгдэхүйц орлого олоогүй байгаа стартапаас татвар авах нь татварын орлого бий болгодоггүй — үхсэн стартап л бий болгодог. Тиймээс тэд логикоо эргүүлсэн. Эхний шатны компаниудаас шавхахын оронд гадаад зах зээлд гарч, валют оруулж ирэхэд нь туслахад хөрөнгө оруулдаг.

Энэ бол буяны ажил биш. Цаана нь уялдаа бүхий онол бий дэд бүтцийн бодлого: компаниудад экспорт хийхэд нь тусал, тэд доллар оруулж ирнэ, эдийн засаг өснө. Компанийн түвшинд үнэгүй өглөг мэт харагдаж байсан ч улсын түвшинд тооцоо нь таардаг.

Монголын тооцоо

Тэгвэл тоогоо анхааралтай харж байдаг хүний хувьд Монголд компани ажиллуулах үнэндээ ямар байдгийг харъя:

Би инженер ажилд авна. Цалинг нь төлнө. Тэр цалин дээр нь нийгмийн даатгалын шимтгэл (НДШ) төлнө. Тэр инженер орлого авчрах ганц ч функц гаргаж амжаагүй байхад би түүний зардлаар аль хэдийн алдагдалд орчихсон байна. Энэ бол оффисын зардлаас өмнө, хэрэгслээс өмнө, юу юунаас ч өмнө.

Монгол дахь компаниа идэвхтэй байлгасан цорын ганц шалтгаан нь ипотекийн зээлд хамрагдах боломж — манай инженерүүд орон сууцны зээл авахын тулд дотоодын цалингийн бүртгэл хэрэгтэй. Монголд үйл ажиллагаа явуулах бизнесийн үндэслэл бүхэлдээ л энэ. Бодлого ч биш, урамшуулал ч биш, экосистемийн дэмжлэг ч биш. Ипотек.

Энэ асуудлыг хөндсөн үүсгэн байгуулагчдад манай Ерөнхий сайд асны өгсөн хариулт нь үндсэндээ: магадгүй зүгээр л битгий хий. Юу ч хийхгүй бол бүх юм болоод явна. Энэ салбарт хандаж буй бодлогын сэтгэлгээний түвшин ийм л байна.

Үүнээс гарах шийдвэр

Үүсгэн байгуулагчийн хувьд тооцоогоо хийгээд үзэхэд шийдвэр төвөгтэй биш. Узбекистан дахь компанид татсан хөрөнгө оруулалт татварын ямар ч саадгүй, олон улсад тэлэхэд нь засгийн газар идэвхтэй дэмждэг орчинд үлдэнэ. Монгол дахь компанид оруулсан хөрөнгө оруулалт орлогогүй үе шатанд чинь цалингийн татвар ногдуулдаг, хариуд нь ямар ч дэмжлэг үзүүлдэггүй тогтолцоо руу орно.

Би улс төрийн мэдэгдэл хийж байгаа юм биш. Би зүгээр л тоо бодож байна.

Энэ энгийн логикийг — орцонд биш, гарцад татвар ногдуулах; хууль журмын шаардлагад биш, тэлэлтэд дэмжлэг үзүүлэх — хэрэгжүүлсэн улсууд илүү хурдан хөгжиж байна. Узбекистаны Ерөнхийлөгч 2026 оны 2-р сард PP-59 тогтоолд гарын үсэг зурсан: венчур хөрөнгө оруулалтад $2 тэрбум, $1 саяын түвшинд хүрсэн 500 стартап, $100 саяын түвшинд хүрсэн 25 стартап, 20,000 ажлын байр гэсэн зорилт. Энэ бол үүсгэн байгуулагчдад тооцоо нь таардаг болгосон бодлогоор дэмжигдсэн экосистемийн архитектур юм.

Монголд хүмүүс нь бий. Хэрэгцээ нь ч бий. Дутаж байгаа зүйл нь тооцоог зөв тийш нь эргүүлэх бодлогын хүсэл зориг.